Home / عبادات و احکام / اسباب پذیرش دعا

اسباب پذیرش دعا

الله متعال دعا را با فضل و کرم خویش راهی برای رسیدن به حاجات، دستیابی به آرزوها، دفع مصایب و مشکلات و وسیله ای برای تقرب جستن به سوی خویش قرار داده است. الله متعال می فرماید: {وَإِذَا سَأَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَهَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ} (البقره:۱۸۶) و هنگامی که بندگانم از تو درباره من بپرسند ( که من نزدیکم یا دور. بگو:) من نزدیکم و دعای دعا کننده را هنگامی که مرا بخواند، پاسخ می گویم. همچنین در آیه ۶۰ سوره غافر می فرماید: {وَقَالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ} پروردگار شما می گوید: مرا به فریاد خوانید تا بپذیرم. از اینرو هنگام فرا رسیدن بلا و مصیبت، دعا سببی برای رفع و یا سبک تر شدن آن – نسبت به میزان اخلاص فرد در دعا – می گردد. گاهی هم دعا به تاخیر می افتد و بنده هیچ اثری از آن را در دنیا نمی بیند، اما الله متعال با فضل و کرم خویش این دعا را برای آخرت بنده ذخیره ای نیکو قرار می دهد، چنان ذخیره ای که اگر بنده در دنیا از آن خبر می شد، آرزو می کرد که هیچ یک از دعاهایش در دنیا اجابت نشده و تمام آن ذخیره آخرت می گشت.

اما پذیرش دعا نیز از خود آداب و شرایطی دارد که ذیلا به آن اشاره می شود.

  • اینکه دعا گوینده موحد باشد: یعنی الله متعال را در ذات، صفات، أسماء و صفاتش واحد و لاشریک بداند.
  • اخلاص در دعا: الله متعال می فرماید: {وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِیَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ حُنَفَاءَ} [البینه:۵] دستور داده نشده به آنها مگر اینکه الله را مخلصانه و حقگرایانه بخوانند.
  • اینکه دعا کننده الله را به اسامی مبارک الهی خوانده و دعای خویش را مطالبه نماید. چنانچه الله متعال می فرماید: {وَلِلّهِ الأَسْمَاء الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا} (الأعراف:۱۸۰) خدا دارای زیباترین نامها است او را بدان نامها فریاد دارید و بخوانید.
  • اینکه دعا کننده تعریف و تمجید الله را چنانکه شایسته اوست انجام داده و خواسته خود را از الله متعال طلب نماید؛ چنانچه در حدیث شماره (۳۴۷۶) کتاب ترمذی آمده که فَضَالَه بنِ عُبَید – رضی الله عنه – می فرماید: رسول الله – صلی الله علیه وسلم – نشسته بود که مردی آمد و نماز گذارد و در دعای خود بلافاصله چنین گفت: (اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی وَارْحَمْنِی) یعنی بار الها مرا بیامرز و بر حال من رحم بفرما! در این اثنا رسول الله – صلی الله علیه وسلم – به ایشان فرمود: “عجله کردی ای نمازگذار! وقتی نماز گذاردی و نشستی، الله را آنگونه که شایسته او است حمد کرده و بر من درود فرستاده و خواسته خود را از الله مطالبه کن.
  • اینکه دعا کننده بر رسول الله – صلی الله علیه وسلم – درود بفرستد؛ چنانکه رسول الله – صلی الله علیه وسلم – می فرمایند: هر دعایی در پرده (اجابت) قرار دارد تا اینکه بر پیامبر درود فرستاده شود.
  • اینکه دعا کننده رو به قبله کند. عمر – رضی الله عنه – می فرمایند: در روز بَدر وقتیکه رسول الله – صلی الله علیه وسلم – دید مشرکین هزار نفر و تعداد مسلمانان سیصد و نوزده نفر است، رو به قبله نموده و دستها را به سمت آسمان بلند کرده و از پروردگار خویش پیروزی و نصرت را مطالبه فرمودند. و به اندازه ای دست ها را بلند کردند که ردای شان از شانه مبارک به پایین افتاد. به همین خاطر امام نووی رحمه الله در شرح مسلم می فرماید: رو کردن به قبله و دست ها را بلند کردن در هنگام دعا مستحب است.
  • اینکه دعا کننده یقین داشته باشد که الله دعای او را اجابت می نماید، و شخص دعاکننده باید در هنگام دعا حضور قلب داشته باشد. چنانچه رسول الله – صلی الله علیه وسلم – فرمودند: دعا کنید درحالیکه یقین به اجابت آن دارید، و بدانید که الله متعال دعایی را که از قلب غافل برمی خیزد، اجابت نمی کند.
  • اینکه دعا کننده در دعای خود مُصر بوده و بار بار خواسته خود را از الله طلب نموده و در اجابت دعا عجله ننماید. زیرا که رسول الله – صلی الله علیه وسلم – فرمودند: دعای بنده قبول می شود، مادامیکه در دعای خود انجام گناه و قطع رابطه خویشاوندی را طلب ننموده، و در اجابت دعا عجله نکند. اصحاب – رضی الله عنهم – از رسول الله – صلی الله علیه وسلم – پرسیدند: منظور از عجله کردن چیست؟ ایشان در جواب عرض کردند: شخص دعاکننده چنین می گوید: دعا کردم و دعا کردم… اما دعایم مستجاب نشد، در این صورت ناامید گشته و دست از دعا برمیدارد.
  • اینکه دعاکننده تضرع و زاری همراه با ترس از گرفت خدا و امید به رحمت‎های او تعالی داشته و آهسته و مخفیانه دعا کند. چنانچه الله متعال در سوره اعراف آیه ۵۵ می فرماید: {ادْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْیَهً إِنَّهُ لَا یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ} یعنی پروردگار تان را (جهت برآورده شدن خواسته های تان) با فروتنی و صدای پایین صدا بزنید (و بدانید که) الله از حد گذرندگان را دوست نمی دارد.
  • اینکه دعاکننده از مال حرام پرهیز کند، زیرا رسول الله – صلی الله علیه وسلم – در حدیثی حالت شخصی را بیان می کند که آن شخص از سفری طولانی با موهایی پراکنده و غبار آلود برگشته و دست به دعا برداشته و خدا را به فریاد می خواند، حال آنکه خوراک او حرام، نوشیدنی او حرام و پوشش او از حرام، و تغذیه او نیز با حرام بوده است، پس چگونه دعایش اجابت شود؟!

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منبع: وکاله أنباء الاسلامیه حق

ترجمه: عبدالرحمن شفیق

نظر بدهید

آدرس ایمیل تان نمایش داده نخواهد شد.

Show Buttons
Hide Buttons