Home / عبادات و احکام / چرا ارث زن (فقط در یک مورد) کمتر از مرد است؟

چرا ارث زن (فقط در یک مورد) کمتر از مرد است؟

یکی از (به اصطلاح) اشکالاتی که دین ستیزان بر شریعت اسلامی وارد می کنند این است که چرا ارث زن در اسلام کمتر از مرد است؟

لذا ما در این نوشته بر آن شدیم تا جوابی به این شبهه داده و موضوع را برای خوانندگان محترم روشن سازیم.

در جواب باید گفت که سهم زن در ارث با سهم مرد به چند دلیل تفاوت دارد:

۱ـ اینکه مردان در سهم ارث بیشتر از زنان می گیرند به خاطر نوع مسئولیت‎هایی است که در نظام اسلامی بر دوش مردها گذاشته می شود. مثلاً مرد به تنهایی مسئول تأمین هزینه های ازدواج است، مانند مهریه و خانه. برای توضیح بیشتر فرض کنیم مردی بمیرد و دختر و پسری بر جای گذارد، اکنون به پسر دو برابر دختر سهم ارث تعلق می گیرد. زیرا پس از ازدواجِ هر دو فرزند، فقط پسر است که مسئول تأمین هزینه های زندگی خویش است و خواهر او اضافه بر حق میراث، مهریه و مسکن خود را به هنگام ازدواج از شوهر خود می گیرد.

علاوه بر این، دیه قتل خطا (غیرعمدی) بر عهده مردان خویشاوند فرد قاتل است تا قاتل را در پرداخت دیه یاری کنند و زنان در این زمینه وظیفه ای ندارند. اینجاست که مسئولیت‎های مالی که اسلام بر عهده مردان می گذارد، بر عهده زنان نیست. لذا منظور از تقسیم ارث در اسلام خصومت و دشمنی با جنس زن نیست و دلیل واضح ما بر این مدعا این است که سهم ارث مرد همیشه از زن بیشتر نیست، به عنوان مثال در حالت «کلاله» ارث زن و مرد برابر است چنان که خداوند منان می فرماید:

«وَإِن کَانَ رَجُلٌ یورَثُ کَلاَلَهً أَو امْرَأَهٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِکُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ» (نساء/۱۲)

«و اگر مردی یا زنی به گونه کَلالَه ارث از آنان برده شد (و فرزند و پدری نداشتند) و برادر (مادری) یا خواهر (مادری) داشتند، سهم هر یک از آن دو، یک ششم ترکه است»

«کَلالَهً»: کسی که بمیرد و پدر و فرزندی نداشته باشد. وارثی که پدر یا فرزند مرده نباشد.

هم چنان که می بینید در کلاله فرد نه پدر دارد و نه فرزند، یعنی در واقع بدون تردید خواهر و برادر او هم پدری که سرپرستی آنان را بر عهده بگیرد ندارند! در این شرایط دختر هم به اندازه پسر محتاج خواهد بود که خداوند نیز در اینجا ارث هر دو را برابر قرار داده است. (در ضمن در برخی موارد حتی ارث زن از مرد هم بیشتر می شود.)

به این دلیل باید بدانیم که شریعت اسلامی با نظام‎های ستمگر بشری که امروزه در بیشتر نقاط زمین حکم می رانند تفاوت اساسی دارد. در این نظامها اگر دختر به سن هیجده سالگی برسد، پدرش وی را رها می کند تا خود در جستجوی لقمه نانی باشد و بسیاری اوقات این کار به حساب شرافت و ارزش اخلاقی گذاشته می شود. اما در اسلام دختران تا وقت ازدواج تحت سرپرستی پدر یا ولی خود هستند، و این امر به عنوان یک وظیفه بر عهده پدر و در صورت نبودن پدر بر دوش برادر بزرگ تر است.

روش اسلام در احکام و اخلاق چنان است که اجازه نمی دهد تأمین خوراک به قیمت از دست دادن شرف و آبرو تمام شود، زیرا نابودی شرافت انسان نابودی همه جهان است و اگر پسر یا دختر جوان لذتهای زودگذر را در شهوت و عشق و بی پروایی بیابند، نتیجه آن نابودی و پراکندگی خانواده و قطع ارتباط فامیلی و انتشار فساد در زمین خواهد بود. زنان خیابانی و دختران خودفروش، فقط نتیجه این نظام ویرانگر است و آنان در واقع فدای قوانین ظالمانه ای شده اند که در آن مردان مسئولیت خود را رها کرده و بر دوش زنان می گذارند.

۲ـ در تقسیم ارث جنبه مادی آن در نظر گرفته شده است، و بر اساس نظام زندگی مشترک ترتیب یافته است. در واقع مانند یک جمع و تقسیم ریاضی برای دست یابی به نتیجه درست است. یعنی افزایش سهم ارث در یک جنبه به معنای برتری آن نیست بلکه فقط یک تغییر و تحول مادی است.

۳ـ میراث جزو برنامه های عمومی اسلام است و تحت تأثیر مسئولیت‎های عمومی و احکام مخصوص مرد و زن است. اختلاف در احکام هم به قاعده عمومی «عدم لزوم ایجاد برابری میان دو کارمند در دو کار مختلف» باز می گردد. زیرا حقوق هر فرد بر اساس نوع کار و وظیفه اوست، مردان اگرچه همه یک جنس اند اما در هیچ حکومت و نظامی در حقوق و مزایا یکسان نیستند. و این تفاوت به نوع اعمال وظایف، استعدادها و تواناییهای آنها بستگی دارد و زندگی جز بر این اساس تداوم نمی یابد و به اصل برابری هم لطمه نمی زند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منبع: کتاب «جواب شبهات در مسائل زنده ى روز» تألیف: صالح بن عبدالله بن حمید (با تصرف)

نظر بدهید

آدرس ایمیل تان نمایش داده نخواهد شد.

Show Buttons
Hide Buttons