Home / تاریخ و شخصیت‎ها / آشنایی بیشتر با شیخ الاسلام ابن تیمیه

آشنایی بیشتر با شیخ الاسلام ابن تیمیه

درصدد بیان گوشه ای از زندگی عالم و فقیهی از فقهای اسلام هستیم که از تالیفات او در انواع علوم دینی مثل تفسیر و حدیث و فقه، كتابخانه های بزرگی تشكیل یافته است. این عالم کسی نیست جز شیخ الاسلام، ابن تیمیه (احمد بن عبدالحلیم بن عبدالسلام) که در زمان حکومت ظاهر به دنیا آمد، در آن هنگام ظاهر حکومت مصر و شام را در اختیار داشت و ابن تیمیه دوران بچگی را درسایه حکومت ظاهربه سربرد و زمانیکه ظاهر در یبرس فوت کرد، ابن تیمیه نوجوانی نیرومند بود. خانواده ی ابن تیمیه در منطقه ی حران زندگی می کردند و ابن تیمیه به عالم بودن و دینداری و مهارت در عقیده و فقه معروف گردید و به ریاست فقهی در منطقه ی حران منصوب شد. و پدرکلانش هم از پیشوایان و فقها بود.

علامه شمس الدین الذهبی می گوید: «شیخ الاسلام ابن تیمیه به من گفت که شیخ ابن مالک می گوید: خداوند فقه و علوم دینی را برای مجدالدین ابن تیمیه (جد ابن تیمیه) چنان رام كرده است كه آهن را برای داود (- علیه السلام -) نرم کرده بود». ابن تیمیه گفت که پدر بزرگم مجد الدین کمی تند خو و عصبانی بود، یک بار تعدادی از علماء از او پیرامون مسئله ای سوالی کردند، پدربزرگم به آنها گفت که برای این مسئله شصت راه وجود دارد، سپس شروع كرد یکی پس از دیگر به ارائه ی آنها تا اینكه، علمای حاضر، خسته شدند و گفتند بس است دیگر مشمار و از هوش و ذکاوت منحصر به فرد پدربزرگم مات و مهبوت شده بودند، جد ابن تیمیه در سال 652 هـ ق دار فانی را وداع گفت.

و از مشهورترین تألیفات وی کتاب (منتقی الأخبار) است که در این کتاب احادیث مربوط به ابواب مختلف فقهی راجمع آوری نموده است. و عالم یمنی، محمد بن علی الشوکانی، برآن شرحی به نام (نیل الاوطار) نوشته است نیل الاوطار کتابی است که جایگاه بلند و رفیعی را در میدان علم و تدریس به خود اختصاص داده است زیرا این کتاب در خلاصه گویی وشیوایی در ترتیب و ارائه بحث ها، عمق و وسعت نظر نویسنده را به تصویر می کشد.

اما، پدر ابن تیمیه، شیخ شهاب الدین عبدالحلیم بن تیمیه فردی عالم، محدث و از فقهای حنبلی و صاحب درس و افتاء بود. و ایشان ازمنطقه ى حران به دمشق رفت و به تدریس در دانشگاه اموی که در آن زمان، مرکز علماء و مدرسان بزرگ بود مشغول شد. دانشگاه اموی جایی نبود که هر عالم و مدرس بتواند در آنجا مشغول تدریس بشود. درسهای شیخ شهاب الدین از این نظر امتیاز و برتری نسبت به درسهای دیگران داشت که ایشان بدون مقدمه چینی و از حفظ و بدون کمک گرفتن از کتابها مشغول تدریس می شد، و فقط بر حافظه اش و آنچه که به یاد داشت تکیه می کرد. ریاست دار الحدیث السکریه را در قصاعین به عهده گرفت و در همانجا ساكن گردید و در سال 682 هجری قمری وفات کرد.

در چنین خانواده و فضائی ابن تیمیه با تلاش و پشتكار فراوان شروع به خواندن علوم کرد. چنانكه مورخان، علما و فقهای عصرش در مورد او می گویند: که ایشان با وجود اینکه سن و سال کمی داشت، مثل بچه های دیگر مشغول بازی و سرگرمی نمی شد و وقتش را دراینگونه امورات به هدر نمی داد. ولی با این وجود، ایشان به درس خواندن و یادگیری علم مشغول بودند. همواره از زندگی مردم وجامعه آگاه بود، و به تمدن و عادات و مرام مردم كاملاً آگاه بود. و از تألیفاتش این چنین استنباط می شود که ایشان دارای وسعت نظر، تفکر و اندیشه در زندگی فردی و اجتماعی بودند. هیچگاه دوری ازمردم و گوشه نشینی و فقط محوشدن در علم را اختیار نکرد بلكه در بین مردم می زیست. ابن تیمیه علوم زمان خود را به ترتیب خواند وتوجه خاصی به زبان عربی داشت تا اینکه در علوم صرف و نحو و بلاغت به مهارت و تبحر رسید. و در این راستا با نظری عمیق و ذهنی كاوشگر توجه زیادی به خواندن کتاب سیبوبه کرد. و همراه یادگیری علوم دینی به فراگیری كتابت، ریاضی و ورزش نیز روی آورد. و درخواندن علوم دینی به فقه، اصول، فرایض، حدیث، عقاید، فرق شناسی و تفسیر اهمیت زیادی می داد و فقه حنبلی را نیز از پدرانش به ارث برده بود. ابن عبدالهادی در مورد ابن تیمیه می گوید: تعداد استادانی که ابن تیمیه نزد آنها درس خوانده است به دوصد نفر می رسد و چندین دفعه مسند امام احمد و كتب سته را خوانده بود. ابن تیمیه علاقه و دلبستگی زیادی به تفسیر داشت و علم تفسیر را از همه ی مردم بیشتر می پسندید. تاجایی که بیش از 100 کتاب در بحث تفسیر قرآن خوانده است.

تالیفات ابن تیمیه كه از 1300 جلد میگذرد، به خاطر تعمق زیاد در اصول دین و علاقه ی وافر به تفسیر آیات قرآن، و دارا بودن اسلوب علمی در بیان مطالب، توانایی كافی در علم لغت، بلاغت و خطابه و ادب و شجاعت دارای امتیازات ویژه می باشند.

چنان که یکی از شاگردانش به نام سراج الدین درباره ی او می گوید: «زمانی که بر اسب سوار می شد با نهایت دلیری وشجاعت، صفوف دشمن را می شكافت و استوار و مقاوم بر اسب می نشست و به خاطر یورشهای زیادی که به دشمن می برد او را شکست می داد و در میدان جهاد در صف دشمن آنچنان فرو می رفت مثل كسیكه از مرگ نمی ترسد». ابن تیمیه در بیستم ذی القعده سال728 هـ ق و پس از تحمل مصیبتهای زیادی در راه دعوت الی الله از جمله، چندین بار زندانی شدن، چشم از جهان فرو بست و دار فانی را وداع گفت.

one comment

  1. درود و سلام بر شما عیدتان مبارک!

نظر بدهید

آدرس ایمیل تان نمایش داده نخواهد شد.

Show Buttons
Hide Buttons