Home / سیرت پیامبر / توصیه پیامبر در رابطه با حفظ محیط زیست و جانداران

توصیه پیامبر در رابطه با حفظ محیط زیست و جانداران

همانگونه که قبلا نیز گفته ایم، انسان یک موجود اجتماعی است. امکان تجرید زندگی اجتماعی انسان از محیط اطرافش وجود ندارد. در واقع میان انسان و طبیعت، ارتباطی ناگسستنی موجود است که این ارتباط از ۲ بعد برخوردار است: نخستین بعد، جغرافیایی است که انسانها در آن متولد و بزرگ می شوند و بصورتی فیزیکی و عاطفی به ان وابسته اند. بعد دوم نیز جهانی است که دروازه های وجودش را از همین زادگاه و از بدو تولد انسان به روی او میگشاید.

بعبارتی دیگر به هنگام بررسی ارتباط انسان با محیط زیست، مسئولیتی دو گانه بر دوش وی نهاده می شود.
همین جا است که می توان به آموزه های دین در رابطه با مسئولیتهای انسان در قبال محیط زیستش اشاره نمود.
برخی براین باورند که سنت موجود در ادیان یهودی و مسیحی در پیدایش مسائل زیست محیطی نقش داشته است. چرا که براساس سنت موجود در این ادیان انسان انعکاس خداوند بر روی زمین است و این مخلوق فاتح طبیعت می باشد. این چنین انسانی تنها در برابر خداوند مسئولیت دارد.
این در حالی است که در باورهای اسلامی حفاظت از طبیعت جاندار و بی جان به دلیل اینکه هر دو مخلوق خدا هستند و در خلقت هر دوی آنها هدف ویژه ای وجود دارد توصیه شده است.
براساس آموزه های اسلامی انسان خلیفه و امانت دار خداوند برروی زمین است. بنابراین با توجه به اینکه انسان سرور و ارباب کائنات نیست لذا حق ندارد بر اساس میل خود از طبیعت بهره بگیرد و آن را جزء اموال خود بداند.
وحدت و امانت و مسئولیت، سه اصل اساسی اسلام است. این سه اصل در برخی از موارد در رابطه با اخلاق طبیعت گرای اسلامی نیز قرار می گیرد.
توصیه به پاکیزگی و نظافت یکی ازمقوله های اسلام در حفظ محیط زیست و طبیعت است.
قران کریم می فرماید یکی از پیش شرطهای تحصیل عشق به خداوند، پاکیزگی است.
نظافت در عین حال یکی از شرایط اساسی بندگی برای خداوند است. در احادیث اسلامی در این خصوص موارد متعددی وجود دارد.
براساس تعالیم اسلامی آلودگی محیط، نخست بی احترامی به خود انسان محسوب می شود. به این ترتیب انسان از تمامی رفتارهایی که می تواند سبب الودگی پرامونش شود نهی شده است.
میلاد حضرت پیامبر در مکانی محاط از سوی بیابان بوده است. ایشان برای اینکه این مکان صعب الحیات را به مکانی قابل زندگی تر تبدیل کنند تلاشهای بسیاری به خرج دادند.
می توان گفت که حساسیتهای نشان داده شده از سوی پیامبر اسلام برای حفاظت از طبیعت از اقدامات طبیعت دوستان امروز، بسیار بسیار جلوتر بوده است.
پیامبر اسلام حفاظت از طبیعت را در سطح یک اخلاق ویژه ارتقاء داده و در همین رابطه، خود نیز تلاشهای مهمی به عمل آورده است.
به عنوان مثال حضرت رسول به محض تشریف آوری به مدینه، منطقه را به عنوان حرم اعلام نموده و در این منطقه کندن علفها، بریدن درختان و کشتن حیوانات را ممنوع کرد.
تلاشهای حضرت پیامبر در ایجاد کمربندی سبز در اطراف شهرها، امروز نیز یکی از مهمترین اقدامات انسانهای طبیعت گرا در امر حمایت از طبیعت سبز و در راستای طرحهای شهرسازی نوین است.
از حضرت پیامبر نقل است که فرموده اند: یک مسلمان درخت می کارد. اگر از میوه این درخت انسانها و حتی حیوانات اهلی و وحشی و پرندگان استفاده کنند، هر میوه ای که خورده شود به عنوان صدقه ای از جانب آن فرد تلقی خواهد گردید.
ایشان همچنین فرموده اند: هر کسی که زمینی بایر، خشک و بی ثمر را آبیاری کند، درخت کاری نماید و از طریق کاشت احیاء کند، خداوند به او اجر خواهد داد.
حضرت رسول اکرم در حدیثی دیگر می فرماید: اگر در دستان شما یک نهال وجود دارد، حتی در صورت وقوع قیامت زمان برای غرس آن داشته باشید حتما آن کار را بکنید.
در همین راستا است که حضرت پیامبر شخصا اقدام به کاشتن ۵۰۰ درخت خرما کرده بودند.
هنگامیکه از اصول حاکم بر ادیان سخن می گوییم حفاظت از گیاهان و حیواناتی که یک هوای واحد را همراه انسان تنفس می کنند امری بسیار مهم است.
پیامبر اسلام، به حفاظت از پرندگان و حیوانات اهمیت ویژه ای داده است. به عنوان مثال ایشان دستور داده اند که بر دوش حیوانات سنگین تر از تحملشان بار ننهید. ایشان فرموده اند کسی که ناعادلانه اقدام به کشتن گنجشکی کند باید در روز قیامت حساب پس دهد.
پیامبر بزرگوار و مهربان مان از مسلمانان خواسته است که هرگز حیوانات را اذیت نکنند و جانداران را در کارهای متناسب با نیرویشان مورد استفاده قرار دهند.
ایشان شکار حیوانات از روی تفریح را برای انسانها ممنوع کرده اند. به این ترتیب می توان در دوران حضرت رسول مبانی حقوق حیوانات را مشاهده کرد. بگونه ایکه در تعالیم دینی قضای حاجت در کنار منابع آب و یا زیر درختان سایه گستر ممنوع است. هر کسی موظف است تا روبروی خانه اش را تمیز کند و موانع موجود در مسیرها و راهها را بر طرف کند.
تعالیم اسلامی اسراف را موکدا مردود دانسته و حتی برای کسانی که در کنار رودخانه وضوء می گیرند بر عدم اسراف آب امر کرده است.
امروزه مسائل زیست محیطی تبدیل به یکی از مهمترین مسائل انسان امروز شده است.
انسان وقتی که در کنار طبیعت قرار می گیرد، یک کل واقعی است. جداسازی این دو از یکدیگر بسیار نادرست است. این همان حقیقتی است که اسلام آنرا مورد توجه قرار داده و به تعلیمش پرداخته است.
بی تردید مسائل کنونی زیست محیطی ناشی از عملکرد نادرست انسانها است. رفتارهای منفعت طلبانه و خودخواهی های بی حد و حصر انسانها و طبعا دولتها، دلیل اصلی نابودی محیط زیست است.
این در حالی است که اسلام از بدو ظهور خود نسبت به مسائل زیست محیطی توجه نشان داده و تعالیم ویژه ای را در این خصوص بیان کرده است.

لینک منبع: تی آر تی فارسی

۲ تعداد نظرات داده شده در این نوشته

  1. فوق العاده عالی بود، تشکر.

نظر بدهید

آدرس ایمیل تان نمایش داده نخواهد شد.

Show Buttons
Hide Buttons